Van BNP naar BNW


(Van ‘Bruto Nationaal Produkt’ naar ‘Bruto Nationaal Welzijn’)

 Even wat citaten:

 To big to fail

De financiële sector is too big to fail én too big to change.  Klimaatverandering schrijdt sneller voort dan de overgang naar duurzame energie van de grond komt.  De economische ongelijkheid in de wereld is de afgelopen dertig jaar geëxplodeerd en neemt nog altijd toe. Het rijke deel is vooral rijk bij gratie van haar groeiende schuldenlast, het arme deel vooral arm door de manier waarop het rijke deel zichzelf rijk houdt. De invloed van door winstmaximalisatie gedreven bedrijven op het publieke bestuur blijft toenemen. Zorg en onderwijs worden ieder jaar duurder, huizen en pensioenen ieder jaar minder waard. Opstanden hebben dictators verdreven, maar niet meer democratie gebracht.  Overheden, inlichtingsdiensten en grote bedrijven zijn zo diep tot ons privéleven doorgedrongen dat 1984 praktisch fictie af is. En de politiek is te visieloos om hoop te bieden, te verdeeld om pragmatisch te zijn en te zeer gewantrouwd om iets aan deze tekortkomingen te doen.

Nieuwe wegen

De komende jaren zijn beslissend. Of we gaan nieuwe wegen inslaan, of de wereld gaat ten gronde aan het oude economische systeem (Lidewij Edelkoort, trendvoorspeller bij Trend Union)

Koude Douche

Als u verlangt naar het warme bad van het verleden, krijgt u de koude douche van de toekomst (trendrede 2013).                

Mens erger je niet

Ik wil zo aan het begin van deze dag allereerst twee ergernissen met u delen.

De eerste ergernis: Het groeidenken… Steeds hoor ik de overheid roepen om groei. We moeten meer gaan consumeren.

Ik word daar echt gek van. Ik snap er ook niets van… Onze overmatige consumptie heeft geleid tot een diepe schuldencrisis. Nu gaan we die schuldencrisis oplossen met…. meer consumptie. Ik heb echt het gevoel dat ik bij een dokter zit die de kwaal bestrijdt met de kwaal (lees ‘De economie van goed en kwaad’, van Tomas Sedlacek).

We moeten terecht bezuinigen. We moeten af van de schuldenlast. Maar dat past niet bij de oproep om meer te gaan consumeren. De voortdurende oproep om economische groei zorgt voor onrust en het gebrek aan vertrouwen in de politiek. Burgers zijn niet gek.  Verkeerde of eenzijdige indicatoren (als BNP) zorgen voor een verkeerd beeld van de werkelijkheid.

Om het bekende citaat van Albert Einstein nog maar eens aan te halen:

A crisis can be a real blessing to any person, to any nation. For all crises bring progress. But let’s not pretend that things will change if we keep doing the same things’.

Veel mensen verlangen terug naar het verleden. Naar tijden van economische groei…. Maar het kan niet meer groei….  Als we blijven groeien ontstaat er naast een economische crisis ook een klimaatcrisis, een voedselcrisis en een grondstoffen crisis.

Als wij ons blijven verrijken zullen anderen daar de dupe van worden. De economische ongelijkheid is geëxplodeerd in de afgelopen 30 jaar en zal door groei alleen nog maar toenemen. Het rijke deel is vooral rijk bij gratie van haar groeiende schuldenlast, het arme deel vooral arm door de manier waarop het rijke deel zichzelf rijk houdt.

BNP is een goede indicator voor markt productiestromen, maar het is beperkt als meetinstrument voor materiële levensomstandigheden en het houdt geen rekening met verschillende factoren die normaal verwijzen naar belangrijke aspecten van maatschappelijk en individueel welzijn: duurzaamheid, gelijkheid, gezondheid, vrije tijd, sociale cohesie en groene ruimtes. Om er maar enkele te noemen.

We hebben dringend behoefte aan alternatieve indicatoren waarmee we echt kunnen aangeven hoe het gaat met Nederland, ons dorp of onze stad. Ik denk dat de CU daarin een belangrijke rol speelt en kan spelen. Ophouden met het BNP als meetinstrument. Op naar BNW. Ophouden met het economische groei denken. We hebben andere groei nodig.

God laat ons zo duidelijk zien wat echt welzijn is. De bijbel meer dan genoeg over alternatieve indicatoren. De bijbel beschrijft wat een betere wereld is en wat werkelijk groei is. Groei in gelijkheid. Verrijking tegen gaan. Een menswaardiger samenleving.  We zijn op deze aarde om waarde te creëren. En waarde heeft te maken met relaties en niet alleen met geld.

De tweede ergernis:  Steeds wordt er gesproken over een crisis. En er is een crisis. Er is veel zorg, veel werkloosheid… toenemende armoede….De overheid doet er alles aan om die crisis te stabiliseren maar het gaat om daarna…. Hoe ziet de wereld er uit na de crisis?

Misschien moeten we leren om anders te spreken in deze tijd van transitie, waarin een grote mentaliteitsverandering wordt gevraagd van mensen. Dit is geen crisis meer. Er ontstaat een nieuwe werkelijkheid. Een nieuwe werkelijkheid, die kansen biedt.

Meer doen met minder, consequente aandacht voor duurzaamheid, omzien naar elkaar en je buren helpen als dat nodig is. Het straatje voor je huis tot en met dat van je oudere buren sneeuwvrij maken. Een nieuwe mentaliteit. Van hebzucht naar genoeg.

Overal zien we signalen van die nieuwe werkelijkheid….In de zorg… De terugtrekkende overheid…. In de energiesector…. In de bouw….

Citaat uit een rapport over ontwikkelingen in de bouwsector: ‘We waren geld aan het verbrassen dat niet bestond, hebben dingen gebouwd waar niemand op zat te wachten. Maar de beloning is groot; het inzicht namelijk dat er iets moet veranderen om een wereld te creëren die beter bij ons past dan die van gisteren’.

We staan voor grote keuzes…. Hoe kunnen we van de wereld een betere, duurzame en eerlijker wereld maken?

We zouden bij alles de simpele vraag moeten stellen: Wat betekent wat ik nu doe voor onze kinderen? (Herman van Veen)

Ik zou de CU twee adviezen willen geven….

1. Maar werk van alternatieve indicatoren…. Er zijn al prachtige boeken over geschreven. Ik denk bijvoorbeeld aan het boek: Mis-measuring Our Lives, Joseph Stiglitz & Amartya Sen … 2. Laat signalen van de nieuwe werkelijkheid zien….

 3 keer christelijke politiek….

Hoe moeten we christelijke politiek bedrijven…. in deze ingewikkelde tijd…. Ik wil vanuit de twee hele bekende teksten drie tips geven….

Matteus 5: 16: Zo moet jullie licht schijnen voor de mensen, opdat ze jullie goede daden zien en eer bewijzen aan jullie Vader in de hemel. 

Spreuken 31: 8: Spreek voor hen die weerloos zijn, bescherm het recht van de vertrapten. 

 1. Laat uw licht schijnen…

We hebben licht nodig in de duisternis. Zoals Jezus zijn licht liet schijnen zo mogen wij ons licht laten schijnen…. En licht laten schijnen dat is dingen in het licht brengen. Dat is werken aan bewustwording. Uit onderzoeken is gebleken dat mensen niet alleen niet weten wat er echt aan de hand is maar ook vaak verkeerde visies hebben.

Werken aan bewustwording is cijfers en data laten zien. Mensen moeten weten hoeveel schuld er is.. en wat schuld met ons doet. De Nederlandse overheid heeft 445 miljard schuld. We hebben 700 miljard aan private schulden…. Schulden zorgen voor een instabiele samenleving. In plaats van dat we net als Jozef gingen sparen in de zeven vette jaren gingen we nog meer lenen. We verkochten stabiliteit voor groei (korte termijn). We zijn nu slaaf van schulden.

Mensen moeten cijfers horen over verspilling. 2,2 miljard wordt er door consumenten per jaar verspild aan voedsel… 400 € per huishouden per jaar. 4, 3 miljard als we de keten er bij betrekken. We kunnen aan de achterkant gaan bezuinigen… maar wat als we aan de voorkant anders gaan leven…. We moeten anders  gaan consumeren… Loop maar eens anders door een AH XL. Hoe voel jij je dan? Is het normaal dat er 80 soorten chips zijn? Hoe kunnen we een mentaliteitsverandering verwachten van mensen als wij niet beseffen als leiders dat we in een rare wereld leven?

Er is genoeg maar niet genoeg voor onze begeerte. Als we als individu doorlopend naar meer verlangen, eindigen we collectief met minder.

Licht laten schijnen dat is niet alleen over Jezus praten. Licht schijnen is heel praktisch….De kosten van de gezondheidszorg zijn 90 miljard. Dat is niet op te brengen. Wat als we gezonder gaan leven? Als we net als Jamy Oliver gewoon op scholen kinderen leren om gezond, lekker en goedkoop te eten…

We hebben cijfers nodig over armoede. In Arnhem bijvoorbeeld leven meer dan 15000 mensen onder de bijstandsgrens. 3500 kinderen leven in armoede.

En zo kan ik eindeloos doorgaan…. Maar 1 ding weet ik zeker. Christelijke politici hebben zelf dit bewust zijn nodig….. Mentaliteitsverandering begint bij ons zelf.

2. Goede daden….

Alleen bewustzijn is niet genoeg. Bewust zijn kan ook leiden tot borrelpraat. Als we een biertje op hebben zeggen we ‘ja eigenlijk zouden we….’. (zie de column van Joris Luyendijk over Jonas Staal (www.jorisluyenijk.nl). We hebben daden nodig. Juist christenen worstelen soms met die daden. Welke plek hebben daden in ons keven en ons geloof?

De verlichting. 

Door de verlichting gaan we eerst denken en dan pas doen. We schrijven weer een rapport. Maar Goethe zei al: Je leert niet door te denken maar door te doen. Wat doen wij als christelijke politici? We hebben vaak maar weinig spreektijd. Maar door er op de juiste plekken te zijn en door zelf te doen kunnen we veel meer invloed uitoefenen.

De Reformatie. 

Door de reformatie en de strijd tegen ‘de goede werken leer’ denken we ‘het gaat om geloof en niet om onze werken’. Gelukkig is Jezus er ook nog. ‘Opdat de mensen door uw goede daden….’.  De broer van Jezus, Jacobus, is ook al zo radicaal. Een geloof zonder werken is niets….

Eerst genade en dan doen. 

Het is eerst genade… God geeft. God geeft eindeloos veel. De vervolg vraag is deze: Wat doe jij en wat doen wij met wat God ons heeft gegeven en toevertrouwt?

Wij mogen strijders zijn voor recht en gerechtigheid en dat begint bij mij thuis. Naar iedere publieke figuur wordt gekeken. Het gaat om integriteit en betrouwbaarheid….

Juist in het doen liggen geweldige kansen. Willem Alexander introduceerde in zijn troonrede het woord van het jaar…. Participatiemaatschappij. Maar Jezus had dat woord allang bedacht.

Er zijn veel christelijke kerken en gemeenschappen en daarin zien we al veel participatie…. We hebben al sterke gemeenschappen. Laten wij dan maar voorop gaan, in het zorgen voor elkaar. Terug naar de oorsprong. Christen zijn op straat.

3. Stem geven aan de verdrukten….

Wat kunnen wij doen als christenen? De bijbel leert het. Er zijn zoveel mensen die geen stem hebben. We mogen een stem geven aan mensen die hun belasting papieren niet kunnen invullen. We mogen een stem geven aan de werkelijk problematiek achter prostitutie en vrouwen helpen om uit die ellendige wereld te komen.

De liberalen kunnen schreeuwen om keuzevrijheid en vrijheid voor prostituees, maar hun vrijheidsdenken leidt tot schrijnende vrouwenhandel.

Christenen zijn wereldburgers. God wil de wereld redden. We mogen een stem geven aan de armoede en kindersterfte. We mogen onze stem verheffen tegen verrijking , tegen een schandalige bonuscultuur en het korte termijn denken.

Een stem geven dat is net als Jezus een profeet zijn. Een luis in de pels van het establishment. Christelijke politiek is vooral profetisch en getuigend…

Jezus…

Jezus ging voorop in een duistere wereld. Hij liet zien hoe het moet. Hij stierf voor ons, om zijn leven in ons leven uit te gieten. Maak je niet druk om de vraag of de CU nu te links is of te rechts. Jezus past niet in een hokje en jij dus ook niet. Jezus is liberaler dan de liberalen. Hij is linkser dan de socialisten. Groener dan de groenen. Rechter dan de rechtsen. Democratischer dan welke democraat. Hij is het leven. Hij is mijn leven. Hij roept ons op van een Crisis naar Kies is. Kies nu eens….Ga voor een betere wereld. Van BNP naar BNW.

Categorieën:Uncategorized

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: